SCHOTKAMP - De rookzone van eetcafé De Pot in het Gelderse dorp Schotkamp is aangewezen als rijksmonument. Het is de laatste plek in Nederland waar nog binnen wordt gerookt. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed honoreerde deze week de aanvraag van uitbaatster Gerda van der Hulle (51) en haar vrouw Jos (48).
Volgens cultuurhistoricus Hellemijn Bonk is de rookzone van onschatbare cultuurhistorische waarde. “Dit is een compleet bewaard gebleven tijdsbeeld, vergelijkbaar met de hunebedden of de grachtengordel”, zegt ze. “Wie hier binnenstapt, stapt de Nederlandse geschiedenis binnen. Generaties Nederlanders hebben zo geleefd: hoestend, kaartend en met een half oog op Studio Sport. Dat verhaal moet verteld blijven worden. Niet in een boek of een museum, maar hier, waar het gebeurd is. Op ware grootte, op ware geur.”
Elke laag een verhaal
De monumentenstatus betekent dat er in De Pot ook de komende decennia gerookt moet blijven worden. De nicotineaanslag op het plafond, die volgens deskundigen teruggaat tot 1978, mag onder geen beding worden schoongemaakt. “Die gele gloed is opgebouwd in lagen, net als de grotschilderingen van Lascaux”, legt Bonk uit. “Elke laag vertelt een verhaal. Deze bijvoorbeeld is van de kampioensavond van SV Schotkamp in 1994. En deze donkere plek boven de bar is van de nacht dat Jos veertig werd.”
De cultuurhistoricus spreekt van levend erfgoed. “Een kerk of molen blijft ook staan als er niemand meer komt. Maar een rookzone zonder rokers is gewoon een hoek. Daarom is het essentieel dat de vaste gasten blijven doorroken. Zij zijn geen bezoekers van het monument. Zij zíjn het monument.”
Trots
Van der Hulle hoopt dat de rookzone ooit op de Werelderfgoedlijst van UNESCO komt. Tot die tijd is ze vooral trots dat de plek voor toekomstige generaties behouden blijft. “Sigarettenrook verdwijnt overal. Uit de trein, uit het café, uit het stadion, van het schoolplein”, zegt ze. “Maar hier blijft het hangen. De rook is hier thuis.”
